निरु संसार

गजल ३६

2011-07-17T16:22:00.005+06:00

तिमीलाई तिर्खा लागे मेरो घाँटी सुक्छ बाबु
तिमीलाई भोक लागे मेरो गाँस रुक्छ बाबु।।

पढी गुनी ज्ञानी बनी फर्क आफ्नै देश संझी
तिमी टाढा हुँदाखेरी मेरो मन दुख्छ बाबु।।

परिश्रम गरौं यहीं फल्छ सुन यही धर्तीमा
तिमी साथ भयौ भने सबै दु:ख लुक्छ बाबु।।

देशको नाम उच्च पार्ने राम्रो काम गर तिमी
नराम्रो क्यै गर्‍यौ भने मेरो शीर झुक्छ बाबु।।

मैले जस्तै तिमीलाई वरपर सबले हेर्छन्
कुबाटोमा लाग्यौ भने दुनियाँले थुक्छ बाबु।।

सबै भन्दा ठूलो कुरा मति राम्रो हुनु पर्छ
पैसा भन्दा पनि तिम्रो नाम भए पुग्छ बाबु।।

गजल ३५

2011-07-08T18:12:00.003+06:00

सधैभरी हुन्छ शान
नगुमाऊ स्वभिमान।।

जीवनमा अघि बढ्न
गर्नु हुन्न अभिमान

असफल हुन्छौ. हामी
नभएर यही ज्ञान।।

आफै ठूलो बन्नु हुन्न
राख्नु पर्छ सबको मान।।

साधा जीवन उच्च बिचार
त्यस्कै गरौं सधै सम्मान।।

गजल ३४

2011-07-05T12:05:00.000+06:00

छम छम नाच्छु म त
खुशी हुँदै बाँच्छु म त।।

छोटो किन पार्नु आयु
सकेसम्म साँच्छु म त।।

सधै साथी कहाँ हुन्छ
एक्लै पनि हाँस्छु म त

घृणा द्वैष किन गर्नु
बरु माया गाँस्छु म त।।

रिस राग दम्भलाई
जरै देखी नास्छु म त।।

गजल ३३

2011-06-25T15:53:00.000+06:00

जीवनमा आइपर्ने दु:खसंग भाग्दिन म
हिंडीरन्छु आफ्नो बाटो पुरा नभै थाक्दिन म।।

दह्रो आँट म संग छ एक्लै हिड्न डराउँदिन
साथ आए खुशी हुन्छु कर गरी डाक्दिन म।।

अरुलाई दु:ख दिई आफु मात्र रमाउँदिन
अधिकार पाएँ भन्दै कर्तब्यलाई नाग्दिन म।।

सके गर्छु सबको हीत मर्दा जाने यही हो साथ
लाको गुन तिर भनी फेरी पैंचो माग्दिन म।।

जानै पर्छ छोडी आँखिर एकदिन यो संसार
जे छ त्यसमै रमाउँछु अरु बढी ताक्दिन म।।

कविता

2011-06-15T13:18:00.000+06:00

जति बर्ष बाँचे पनि सक्रिय भै बाँचौं हामी
त्यसैले त यो जीवन सधै ब्यस्त राखौं हामी।।

सके सम्म आफ्नो काम आफै गर्ने गरौं बानी
निष्क्रिय यो शरीरमा जोस जाँगर भरौं हामी।।

बिहानको ब्रह्ममूर्त समयमै उठौं सधै
नित्य कर्म पछी एकछिन ब्यायाममा जुटौं हामी।।

शरीरलाई तन्दुरुस्त राख्न सबलाई जगाउँ अब
साना तिना रोगलाई आफै पर भगाउँ हामी।।

राती ढिलो सम्म बस्नु घाम लाग्दा सुतिरनु
दुबै कुरा बेठीक हो भनीकन बुझौं हामी।।

रक्सी, चुरोट जुवा तास सबैलाई टाढा राखौं
सकेसम्म साकाहारी अमृर भोजन रोजौ. हामी

सहज जीवन बिताउन सकारात्मक सोंच लिउँ
सके सबको भलो गरौं दु:ख कहिले नदिउँ हामी।।

एक आपसमा मिल्नु जस्तो अर्को ठूलो शक्ति छैन
भाइचाराको नातालाई अब मजबुत पारौं हामी।।

गजल ३२

2011-06-10T22:16:00.000+06:00

कैले घाम कैले छायाँ यस्तै रैछ जिन्दगानी
कैले हुन्छु आगो जस्तै कैले हुन्छु पानी पानी।।

सधैभरी जीवनमा आए हुन्थ्यो खुशी मात्रै
सोच्छु मात्र तर त्यस्तो कहाँ मिल्थ्थो छानी छानी।।

राम्रो गरें भन्दा भन्दै कति बिग्रे काम पनि
किन गर्थे नराम्रो हो भन्ने कुरा जानी जानी।।

सोच्यो यौटा हुन्छ अर्कै किन हुन्न भने जस्तो
दु:ख आफै आइदिन्छ सुख ल्याउँछु तानी तानी।।

सोझो काम गरी खान्छु भन्दै कति दु:ख गरें
लाभ होला कि त भन्छु हुन्छ सबै हानी हानी।।

गजल ३१

2011-06-03T20:31:00.000+06:00

तिम्रो मेरो माया संगै मिसाएर लेखें गजल
ह्रदयका पीडाहरु बिसाएर लेखें गजल।।

धेरै भयो तिमीलाई नदेख्दा म आँत्तेकी छु
तिमी साथ नहुनाले रिसाएर लेखें गजल।।

कैलेकांही यो मनले नचाहेको गर्नु पर्छ
मनका सारा इच्छाहरू पिसाएर लेखें गजल।।

तिमीसित गर्नु पर्ने मनै भित्र रह्यो कुरा
त्यसैले त फेरी मन चिस्याएर लेखें गजल।।

गजल- ३०

2011-05-30T21:08:00.000+06:00

आजभोली साँझ-बिहान राम खोज्दै छु म
जीवनको रथ हाँक्ने श्याम खोज्दै छु म।।

पाप धर्म के के गरें कता बढी भयो
बहीखाता भित्र आफ्नो नाम खोज्दै छु म।।

राम्रा भन्दा नराम्रामै लाग्यो कि त मन
सच्याएर स्वर्ग जाने काम खोज्दै छु म।।

जीवनको सार तत्व इश्वर नै ठाने
त्यसैले त पाउ छुने लाम खोज्दै छु म।।

बागमती र बिष्णुमती दुर्गन्धित भए
अन्तिम श्वास बिसाउने धाम खोज्दै छु म।।

गजल २९

2011-05-20T21:23:00.000+06:00

काट मार छोडी बरु सबको दु:ख हरौं अब
ह्रदयको कुना कुना मायै माया भरौं अब।।

तेरो मेरो गर्दा गर्दै आफन्त नि टाढा भए
फेरि नाता जोड्नलाई आफै अघि सरौं अब।।

रीस, राग, झगडाले अशान्तिको मूस्लो बढ्यो
आऊ सबै मिलीकन शान्ति - बीज छरौं अब।।

आइसक्यो ठूलो बाढी खतरा छ हामीलाई
एक अर्कालाई समाएर यो संकट तरौं अब।।

धर्ती पनि साझा हाम्रो नेपाली हो यौटै नाम
आगो झुकी पानी उठी अंकमाल गरौं अब।।

अनुरोध बुध्दसँग

2011-05-17T11:40:00.001+06:00

आज बुध्द पूर्णिमा, उनैको स्मृती स्वरुप आज साथीहरु माझ कबिता बाँडे है। सबैको सहभागीताको अपेक्षा गरेको छु। धन्यबाद।

आऊ बुध्द एक पटक पुनर्जन्म लेउ
अशान्तिको जरो फाली शान्ति छरीदेउ।।

पैले पनि छर्‍यौ तिमीले विश्वभरी शान्ति
छिन्न भिन्न भयो ऐले उम्रिएर क्रान्ति।।

तिमीले दिएको अहिंसाको पाठ पनि मेटे
खाली छैन बार तिथी सधै पशु रेटे।।

हुन्न भने रिसाउँछन् गर्न सम्म गरे
धर्म निरपेक्ष हुँदा यस्तै हुन्छ अरे।।

कति बर्ष लगाएर तिमीले ज्ञान पायौ
अनि पो त प्राणी सबको ह्रदयमा छायौ।।

लौन फेरी सबैलाई ब्युझाउन आउ
अहिंसा हो परम् धर्म भन्ने ज्ञान फैलाउ।।

गजल २८

2011-05-14T12:58:00.000+06:00

कति बस्छौ आगो बनी
हुनु पर्छ पानी पनि।।

दम्भलाई त्याग्नु पर्छ
सधै यस्तै हुन्न भनी।।

जीवनको रीत यस्तै
कोही दीन कोही धनी।।

थाहा छैन अन्त्य कस्तो
बस्नु पर्ला दिन गनी।।

आँखिरमा सबैलाई
जानै पर्ने होलातनी।।

गजल २७

2011-05-06T13:38:00.000+06:00

दियौ बिष ल खा भनी समाएर पिएँ मैले
त्यही बिष पचाएर हाँसी हाँसी जिएँ मैले।।

तिमीलाई दिन भनी साँचेको त्यो माया पनि
मुटु सबै रित्याएर भए जति दिएँ मैले।।

तिम्रो साथ मेरो बल भन्दै दु:ख सहीरहें
मन फाट्दा तिम्रै लागी सयौं चोटी सिएँ मैले।।

सधैभरी अघि बढ सफलता चुम तिमी
तिम्रा सारा बाधाहरु बटुलेर लिएँ मैले।।

आमा

2011-05-03T04:55:00.004+06:00

मेरी जन्मदाता आमा आज यो संसारमा हुनुहुन्न तर उहाँको न्यानो स्पर्षको अनुभुति अझै ताजा छ। आज मातातिर्थ औसीं, आमाको ममतासंग जोडिएको विषेश दिन। यसै अवसरमा श्रध्दा सुमन स्वरुप यी हरफ मेरी आमालाई। मायाकी खानी संपूर्ण आमाहरूलाई लाख लाख शुभकामना!!!

"आमा सरी अरु तीर्थ हुदैनन् रे भन्छन्
ईश्वर पनि आमा भन्दा ठुला छैनन् भन्छन्।
तिम्रो माया बराबरी कुनै बस्तु छैन
ईश्वरको सृष्ठिमा नै अर्को श्रेष्ठ छैन।।
सगरमाथा भन्दा पनि चुली मेरी आमा
देउता भन्दा कति गुना ठूली मेरी आमा।।"

गजल २६

2011-04-23T12:31:00.002+06:00

सम्पूर्ण अग्रज स्रष्टा तथा गजलप्रेमीहरूलाई कमीकमजोरी औँल्याइदिनु हुन अनुरोध गर्दछु।

थप्पड खाने डरले नेता छलेर हिड्दैछन्
खानेले खाए नपाउने चाही जलेर हिड्दैछन्।।

देशको पीर केही छैन तिनलाई लुटेर खानु छ
भातको साटो पिउँछन् रक्सी ढलेर हिड्दैछन्।।

गुनिलो काम गरे पो मिल्छ ताकत शरीरलाई
ठगेर खाको पचेन क्यारे गलेर हिड्दैछन।।

के लाज भो र राहदानी पनि बेचेर अरुलाई
पैसाको लागी आफैलाई जोखिम मलेर हिड्दैछन्।।

मलिन थियो जीवनको दीयो थिएन भरोसा
हिजोको आजै झल झल हुँदै बलेर हिड्दैछन्।।

सुकेको बुटो झरेका पात थिएनन् कोपिला
गजबै भयो आज त फेरी फलेर हिड्दैछन्।।

गजल २५

2011-04-19T17:22:00.001+06:00

एउटी नारीको बेदना सुनेपछी अनायासै यस्तो गजल फुर्‍यो। यहाँहरुलाई कस्तो लाग्यो? आफ्नो प्रतिक्रिया राखिदिनुहुन अग्रजहरू तथा गजल प्रेमी सबैलाई विनम्र अनुरोध गर्दछु। विदेशमा बस्नुहुने साथीहरुले अन्यथा नलिदिनु होला। धन्यबाद।

सबै कुरा बिर्स्यौ अरे टाढा गई बसेपछी
आफ्नी काली संझन्नौ रे गोरीसंग फँसेपछी।।

सुन्छु तिम्रो घरजम पनि उतै हुने भयो
छाड्न मन लागेन रे पिरतीले कसेपछी।।

डाँडाकाँडा चढ्नु पर्ने खान पनि दु:ख थियो
सुख पाएँ भन्छौ अरे विदेशमा पसेपछी।।

भन्थ्यौ तिमी फूल जस्ती हेरिरहु जस्तो लाग्छ
देख्यौ राम्री उसैलाई लाली पाउडर घसेपछी।।

म पनि त किन बस्नु कुरी तिम्रो घरबारी
द्यौता मानी पुजेपनि सर्प बनी डसेपछी।।

गजल २४

2011-04-16T11:08:00.000+06:00

कसैलाई दु:खी पार्ने गजल अब लेख्दिन भो
आफ्नो पीर अन्त सार्ने गजल अब लेख्दिन भो।।

लेखुँला म गीत बरु तिमीलाई हँसाउने
तर तिम्रो आँशु झार्ने गजल अब लेख्दिन भो।।

पस मेरो आँखा भित्र बस सधै नानी बनी
तिम्रो मेरो माया मार्ने गजल अब लेख्दिन भो।।

रहर हैन बाध्यताले विदेशमा पुग्यौ कठै
मुग्लानीको पीडा खार्ने गजल अब लेख्दिन भो।।

जीवनमा आँशु भन्दा हाँसो धेरै पाएको छु
त्यसैले त बाजी हार्ने गजल अब लेख्दिन भो।।

'शुभकामना' नयाँ वर्ष २०६८को (गजल २३)

2011-04-12T15:30:00.002+06:00

नयाँ बर्ष २०६८ सालको मंगलमय विहानीले यहाँहरूको जीवनमा उज्यालो छरोस्। तन मन र बिचार स्वस्थ्य रहोस् ।गाँस बास र कपासको अभाव नहोस्। नराम्रा कुरा कानले सुन्न नपरोस्। नराम्रा कुरा आँखाले हेर्न नपरोस्। मुखले दुर्बाच्य बोल्न नपरोस्।पाइला सधै प्रगति पथमा लम्किरहुन र हातले सधै सिर्जनशील काम गरोस भन्ने चाहना सहित मंगलमय शुभकामना संपूर्ण साथीहरूलाई। बाँकी कुरा यो गजल मार्फत ब्यक्त गरे। यहाँहरूलाई कस्तो लाग्यो? कृपया आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुहुन संपूर्ण अग्रजहरू तथा गजल प्रेमीहरूलाई विनम्र अनुरोध गर्दछु। धन्यबाद।

आफै ठूलो हुने बानी छोड्न मन लागोस
घात गर्ने अहम् पनि तोड्न मन लागोस।।

तेरो मेरो भनी सधै भाग भण्डा गर्ने
साघुरो यो मनलाई मोड्न मन लागोस ।।

अशान्तिले तहस नहस भयो सबै तिर
शान्ति रोक्ने अबरोध फोड्न मन लागोस।।

सप्रिएन देशको हालत झारपात बढ्यो
बरु सबै मिलीजुली गोड्न मन लागोस।।

कति बस्नु उकुस मुकुस आँखा तरी तरी
भाइचाराको नाता फेरी जोड्न मन लागोस।।

गजल २२

2011-04-09T19:59:00.000+06:00

सक्दिन म गर्न भनी लुक्नुहुन्न अब नारी
अधिकार लिनलाई चुक्नुहुन्न अब नारी।।

सिर्जनामा रमाउँछौं पौरखमा जुटिरन्छौं
सहयोग माग्दै बाटो ढुक्नुहुन्न अब नारी।।

आधा धर्ती ओगटेका हामी नारी ठूलो बल
उन्नतिको मूल बनौं सुक्नुहुन्न अब नारी।।

विश्व सामु नेपालको शीर उचा राख्नलाई
अघि बढ्नु पर्छ मिली रुक्नुहुन्न अब नारी।।

चुला चौका मात्र पनि हैन हाम्रो कर्म थलो
पुराना कु- संस्कारमा झुक्नुहुन्न अब नारी।।

गजल २१

2011-04-06T15:40:00.001+06:00

तिमीलाई ओत दिने पाली बन्न पाए
तिम्रो खाना राखिदिने थाली बन्न पाए।।

दु:ख सबै उखेलेर फालिदिने थिएँ
हेरचाह गर्ने तिम्रो माली बन्न पाए।।

गुन्जाउँथे रनबन लेक देखि बेशी
तिमी गीत म चैं त्यस्को ताली बन्न पाए।।

जाई,जुई,गुराँसमा माया मिसाएर
तिम्रो जीवन रंगाउने लाली बन्न पाए।।

सह बनी बसिदिन्थे सधै भकारीमा
तिम्रो हात्ले भित्र्याउने बाली बन्न पाए।।

गजल २०

2011-03-28T21:31:00.000+06:00

माया गर्छु भन्दा भन्दै किन आँशु झार्‍यौ भन
मेरो झुप्रो छोडी किन अर्कै डेरा बार्‍यौ भन।।

हिजो सम्म ढकमक फुलिराथ्यो तर आज
यो डालीको थुँगा टिपी कुन डालीमा सार्‍यौ भन।।

भन्थ्यौ सधै हेरी राख तिम्रो मन भित्र फुल्छु
हेर्दा हेर्दै तर किन अर्कै बाग चार्‍यौ भन।।

तिमी बिना अडिदैन मेरो मन कतै पनि
थाहा थियो सबै फेरी किन एक्लै पार्‍यौ भन।।

संगै बाच्ने संगै मर्ने भनी बाचा गरेकोहो
आफु बाँची मलाईचै किन अघि मार्‍यौ भन।।

फड्को मारी हिड्यौ तिमी दाउ हात परे पछी
जित तिम्रै हुनु पर्थ्यो तर किन हार्‍यौ भन।।

गजल १९

2011-03-24T21:24:00.000+06:00

घरी घरी उर्लिरने छाल जस्तो रैछ माया
घुमी फिरी त्यही पुग्ने ताल जस्तो रैछ माया।।

ह्रदयमा बसेपछी बिर्सिहाल्न गाह्रो हुने
जुवाडेको जुवा खेल्ने खाल जस्तो रैछ माया।।

मन मिली मिठो साथ दिन सके सधैभरी
ओत दिने बर्षादको पाल जस्तो रैछ माया।।

जति फोयो उति गाँठो फुकाउन धेरै गाह्रो
माकुरीको अल्झिएको जाल जस्तो रैछ माया।।

जाली माया देखाएर आकाशको तारा झार्ने
झूठो बाचा गर्नेलाई काल जस्तो रैछ माया।।

गजल १८

2011-03-21T11:50:00.001+06:00

इतिहासको पाना भित्र दसी हेर कस्तो हुन्छ
वीर शहीद नाम लेख्ने मसी हेर कस्तो हुन्छ।

जीवन दान गरी लडे बिर्सी दिए ऐले सबै
राजनीतिको फन्दा भित्र फँसी हेर कस्तो हुन्छ।

जालसाजी छ जता ततै काम गर्ने मरी राछ
अत्याचारको पीडा भित्र पसी हेर कस्तो हुन्छ।

आन्दोलनको मर्म बुझी सबै एक भए पछी
रातो सिंदुर बिजयको घसी हेर कस्तो हुन्छ।

नेपाललाई माया गर्ने सबै मन एक भई
बाहुपासको डोरी जोडी कसी हेर कस्तो हुन्छ।

जन्मदिनको शुभकामना

2011-03-21T05:19:00.001+06:00

Dedicated to my lovely son, Aagat Awasthi (on his 23rd Birthday) and to all his age-group-peers, whose birthday is on the 21st March.

सधै तिमी हिडिराख प्रगतिको बाटो
नबिर्सेर कहिले पनि यो देशको माटो
माटो भए आफु हुन्छु भन्ने कुरा जान
आफ्नो धर्ती स्वर्ग भन्दा राम्रो हुन्छ मान।
फल फूल यही धर्तीमा गर्छु यही कामना
जन्मदिनको तिमीलाई धेरै धेरै शुभकामना!!!

ज्ञानी बनी गर्‍यौ भने सधै असल काम
त्यही कामले राख्छ तिम्रो, देश र कूलको नाम
ज्ञानको ज्योति बलोस् सधैं तिमी हिड्ने बाटोमा
सधैभरी रमाउ तिमी यै धर्तीको माटोमा।
निरोगी भै बाँच तिमी गर्छु यही कामना
जन्मदिनको तिमीलाई धेरै धेरै शुभकामना!!!

खराब संगत,रक्सी, चुरोट, जुवा अनि तास
कुलत हो यो जीवनलाई गर्छ विनास
त्यस्तो तिर कहिल्यै पनि नलगाई मन
देशको शीर उचा राख्ने असल मान्छे बन।
खुशी छाओस् जीवनमा गर्छु यही कामना
जन्मदिनको तिमीलाई धेरे धेरे शुभकामना!!!

जीवनमा कहिले पनि नहोस् तिम्रो हार
थाम्न सक जति पनि यो धर्तीको भार
सन्तती हुन ठुलो आड बाबु आमालाई
गर्ब गर्छौ तिमी जस्तो असल पुत्र पाई।
विश्वलाई जित तिमी गर्छु यही कामना
जन्मदिनको तिमीलाई धेरे धेरे शुभकामना!!!

गजल १७

2011-03-17T10:22:00.000+06:00

आऊ सबै खेलौं अब एकै ठाउँमा होली
पूर्व मेची महाकाली सबको माया घोली ।।

यो देश हो हामी सबको फूलबारी साझा
टुक्र्याउन हुन्न यसलाइ जोडौं दिल खोली।।

वैरभाव गरी यहाँ के पो लानु छ र?
छोडी सबै जानु पर्छ आज हो कि भोली।।

जानु पर्छ रित्तै अरू लाने चिज छैन
जान्छ भने हाम्रो साथ त्यही मिठो बोली।।

उही देश उही माटो धारा पानी साझा
बेग्ला बेग्लै गुठ हैन बनौं एउटै टोली।।

शान्ति,प्रेम,सदभावको मिसाएर रंग
आपसमा मिली खेलौ रंङ्गिचङ्गी लोली ।।

शुभकामना!!!

2011-03-08T16:17:00.001+06:00

"पानी बनेर बग्यौं धेरै, आगो बनेर उठौं अब
नारीका हितको लागि कम्मर कसेर जुटौं अब।"

संपूर्ण साथीहरूलाई अन्तराष्ट्रिय नारी दिवसको उपलक्ष्यमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना!!!

गजल १६

2011-03-08T04:18:00.000+06:00

इतिहासमा लेखिएको गाथाको जीत हो नारी
सदभाव बनाई राख्ने सबैको हित हो नारी।।

धर्तीलाई भिजाएर सिर्जनामा रमाइदिने
सृष्टीलाई जोगाई राख्ने एउटा रीत हो नारी।।

हाँसो खुशी र मायाले बनेको सुमधुर धून
संगीतले भरिएको तरङ्गीत गीत हो नारी।।

गाँसेर प्रेमरूपी माला सजाएर सबै तिर
एउटै शूत्रमा बाँधने सबैको मीत हो नारी।।

निभाएर मनका ज्वाला, प्रेमको सागर बनी
प्रचण्ड गर्मीका दिन छहारीको शीत हो नारी।।

बाँडेर मनको खुशी, प्रेमको भाव जगाएर
सबैको मनमा छाउने लजालु प्रीत हो नारी।।

गजल १५

2011-03-03T20:55:00.000+06:00

राख तिम्रो आँखा भित्र नानी बनी बस्छु
तिम्रो तिर्खा मेटाउने पानी बनी बस्छु।।

कुलतमा तिमीलाई पर्न दिने छैन
तिम्रा सबै राम्रा राम्रा बानी बनी बस्छु।।

जीवनको अन्त्यसम्म तिमीलाई दिन
नरित्तिने मायाको म खानी बनी बस्छु।।

अरू केही दिने कुरा छैन मेरो साथ
तिम्रीलाई माया दिई दानी बनी बस्छु।।

कहिले पनि तिमीसंग टाढा हुने छैन
अब सधै तिम्रै मनकी रानी बनी बस्छु।।

गजल १४

2011-02-25T09:14:00.000+06:00

सधै साथ कहाँ हुन्छ मान्नु पर्छ त्यो पनि
संसारको रीत यस्तै जान्नु पर्छ त्यो पनि।।

एक्लै आउने एक्लै जाने संगै कोही हुन्न रे
प्रकृतिको नियम यस्तै धान्नु पर्छ त्यो पनि।।

बाँचुन्जेल माया मोह आफन्त र पराई
सबै एकै हुँदैनन् रे छान्नु पर्छ त्यो पनि।।

फुस्किन्छ कि मायाजाल,छुटे कि त आफन्त
शाहस अनि मायाँले नै बान्नु पर्छ त्यो पनि।।

गाह्रो हुन्छ रीत मिलाई जीतको सास फेर्नलाई
कहिले काहीँ हार मानी तान्नु पर्छ त्यो पनि।।

दलहरुका कुरा

2011-02-20T21:07:00.000+06:00

कांग्रेसीको बानी त्यस्तै बसी कुरा काट्ने मात्र
काम केही गर्ने होइनन् ठूला भाषण छाँट्ने मात्र।।

आफ्नो हुती केही छैन अरुसंग ठ्याक्क मिली
कहिले यता कहिले उता एमाले चै चाट्ने मात्र।।

जंगलबाट आएदेखि सदन सम्म पुग्दा पनि
माओबादी सधैभरी आफ्ना कुरा ढाँट्ने मात्र।

आफू सधै अल्प मतमा अरू दलको बुइ चढी
मधेशी दल पदसंग आफ्नो मत साँट्ने मात्र।।

साना दलका लुला खुट्टा आफै टेक्ने छैन आँट
जस्लाई द्ह्रो हुनु पर्छ उसले तिनलाई बाट्ने मात्र

आफ्नै मात्र दुनो सोझ्याई सहमतिमा नआउँदा
जति सभा बसे पनि दलका कुरा फाट्ने मात्र।।

गजल १३

2011-02-16T08:22:00.000+06:00

मैले बास माग्न जाँदा उस्को मन खाली थियो
दूई जना अटाउने सानो एउटा पाली थियो।।

रमाइदिएँ त्यै पालीमा गुराँस जस्तै फूलिदिएँ
हाम्रो बाग सजाउने उ चाहीं राम्रो माली थियो।।

उस्को अरू को थियो र आँखाको म नानी भएँ
मेरो पनि उ नै एउटा समाउने डाली थियो।।

आँशु सबै उधारेर हासो खोजी टालिदिएँ
त्यसपछि त जीवनमा सबै तिर लाली थियो

खुशीको गीत उसले रच्यो मैले त्यही गाइदिएँ
त्यो गीतमा धुन भर्ने हाम्रै हातको ताली थियो।।

प्रणय दिवसको शुभकामना

2011-02-14T07:10:00.003+06:00

"तिम्रा सारा दु;खहरु आजै देखि मेटियोस्
दुख बुझ्ने मन मिल्ने एउटा साथी भेटियोस्।।"

प्रणय दिवशको हार्दिक मंगलमय शुभकामना सबैलाई!!!

गजल १२

2011-02-13T13:25:00.000+06:00

मैले जस्तै तिमीले पनि माया गरे हुन्थ्यो
कहिले काहीं साँझपख बेसी झरे हुन्थ्यो।।

स्थीर छैन यो मनलाई कति डुलाई राखु
त्यो मन पनि बरु अब यतै सरे हुन्थ्यो।।

तिम्रो भन्दा मेरो पनि कम्ति छैन माया
माना पाथी ल्याई बरु ऐले भरे हुन्थ्यो।।

वारि म छु पारी तिमी भेट त्यसै हुन्न
आँट गरी तिमीले नै खोली तरे हुन्थ्यो।।

दुबै जना संगै संगै मिली बस्नलाई
आइपरेका बाधाहरु सबै टरे हुन्थ्यो।।

संबिधान

2011-02-10T15:53:00.001+06:00

संबिधान किन लेख्ने? कसले लेख्छ?

संभव भए सम्म सबै देश विदेश घुम्ने
बिहानको समयमा हावा खान डुल्ने
धाम धुम जसरी नि पैसा कमाउने
नपाएको दु:ख आफै किन बेसाउने।

कि त मन्त्री हुनु पर्छ कि त सांसद बन्नु पर्छ
नगरेरै पुगेपछी किन काम गर्नु पर्छ

लेख्ने कुरा सकिदैन दिन बिती सक्यो
खरीयत छैन अब म्याद गुज्रिसक्यो
नेता हुन गाह्रो छैन भाषण घोके पुग्छ
कुर्ची तानातानमा कसले संबिधान लेख्छ?

गजल ११

2011-02-09T21:03:00.001+06:00

बैंशालु त्यो यौवनमा जवानीको मात थियो
तिमी एक्लै म नि एक्लै त्यो जुनेली रात थियो।।

चकमन्न भएपछि मेरो छेउ आयौ तिमी
उस्तै उस्तै दूई आत्माको मिलनको बात थियो।।

गुम्सिएर बसेका ती भित्र भित्रै ब्यथाहरु
बिसाउन नपाएर मनमा ठूलो खात थियो।।

तिमी सामु देखेपछी मेरो होस हराउँदा
अँगालोमा थामी राख्ने तिम्रै कोमल हात थियो।।

चेत मेरो नआउँदै तिमीले आफ्नै काखमा लिई
अंग अंग छोइदिनु यो चाहीं ठूलो घात थियो।।

मेरो साथी

2011-02-03T20:37:00.000+06:00

बल्ल मैले पाएको छु भने जस्तो साथी
कहिले राख्छु आफ्नै काखमा कहिले टेबुल माथी।।

मेरा मनका कुराहरु सबै टिपोट गरी
जोगाएर राखिदन्छ पाना भरी भरी ।।

देखाउन मन लागे आफ्ना सृजनालाई
पुर्‍याइदिन्छ एकैछिनमा सबै साथी भाइलाई।।

एउटा ठाउँ मन नपरे खोजिदिन्छ अर्को
जति चोटी ठटाए नि छैन झर्को फर्को।।

कसैलाई भेट्न खोजे गर्छ त्यो नि पुरा
सबैलाई बोलाएर गराइदिन्छ कुरा ।।

बैनी बस्छिन् क्यानडामा अमेरीका भाइ
कुरा गर्छन् दुबै जना मेरै सामु आई।।

दिक्क लागे घरी घरी बस्छु यसैसंग
देश विदेश घुमाएर पार्छ मलाई दङ्ग।।

पढन मन लाग्यो भने धेरै कुरा खोज्छ
के पढने हो हजुर भनी फेरी मलाई सोध्छ।।

कम्प्युटर हो नाम यसको मेरो मिल्ने साथी
कहिले राख्छु आफ्नै काखमा कहिले टेबुल माथी।।

गजल १०

2011-02-01T19:04:00.001+06:00

तिमीसंग मैले माया लाको हुँदै होइन
चौतारीमा प्रेमको गीत गाको हुदै होइन।।

नभएका झुट्टा कुरा फैलाउँछौ तिमी
द्यौरालीमा भेट्न पनि आको हुँदै होइन।।

मेलापात दाउरा घाँस सबै काम छोडी
तिमीलाई खोज्दै बेसी धाको हुँदै होइन।।

अबदेखि जीवनभरी साथ दिन्छु भनी
तिम्रो सामु कसम मैले खाको हुँदै होइन।।

बाबा आमासंग तिमीले घरमा भेट गरी
मेरो हात माग्ने कुरा भाको हुँदै होइन।।

गजल ९

2011-01-29T19:39:00.000+06:00

हिजो आज गाउँभरी तिम्रै हल्ला सुन्छु
के भएर त्यस्तो भयौ मन मनै गुन्छु।।

आँखिर गल्ती कस्को थियो भन नढाटी
तिम्लाई संझी म पनि एक्लै बसी रुन्छु।।

दिनभरी काम गर्छु सबै बिर्सिएर
रातभरी सपनीमा तिमीसंगै हुन्छु।।

दुब्लाएका छौ रे तिमी भन्ने कुरा सुन्दा
दु:ख लाग्छ रोएर आँशुले मुख धुन्छु।।

तन टाढा भएपनि मनले मान्दैन
चित्त थाम्न नसकी तिम्रो तस्वीर छुन्छु।।

गजल ८

2011-01-27T14:09:00.000+06:00

तिम्रै नजिक आई अब बसिदिन सक्छु
थाहै नदिई तिम्रो मनमा पसिदिन सक्छु ।।

मलाई छोडी अन्त कतै जान खोज्यौ भने
बाहुपासमा तिमीलाई कसिदिन सक्छु ।।

तिमी भन्छौ भने कुनै डर छैन मलाई
भीरै बाट भएपनि खसिदिन सक्छु।

माया गर्दा गर्दै पनि गलत अर्थ लाए
भर छैन फेरी हेर डसिदिन सक्छु ।।

यति गर्दा फेरी पनि तिमीले मुख मोडे
आखिरमा खरानी नै घसिदिन सक्छु ।।

गजल ७

2011-01-26T11:03:00.003+06:00

के हुनु र मस्तिष्कमा सबै खाली खाली
सोच्नै केही सकिएन नेता परे जाली।।

बिकास र योजनाका काम ठप्प पारी
खाने बेला सबै मिली बजाउँछन ताली।।

काम केही नगरेरै खान्छन तलब भत्ता
त्यही भएर थप्पड दिदां गर्छन उल्टै गाली।।

पदको लागी मरीहत्ते गर्छन सबै दल
सकेनन् कोही जिताउन आफ्नो मत हाली।।

विदेश जान पर्‍यो भने नाता गोता खोजी
जान्छन् सबै हुल बाँधेर देशकै इज्जत फाली

फोहर मैला जताततै दुर्गन्धित भो सबै
स्वच्छ बग्ने बागमती नि बनाइहाले नाली

गोजी भर्ने होडबाजी हो छैन देशको माया
यो भूमीलाई जोगाउन चाहियो राम्रो माली।।

गजल ६

2011-01-23T10:43:00.000+06:00

तिम्रो मुटु नजिक मलाई सर्न मन लाग्यो
तिम्रै आँखा वरिपरी चर्न मन लाग्यो।।

तिम्रा दु:ख पीडा सबै उखेलेर फाली
रंगीचंगी फूलको बिऊ छर्न मन लाग्यो

नौनी जस्तै कोमल तिम्रो त्यो ह्रदय भित्र
मह जस्तै मिठो रस भर्न मन लाग्यो।।

मन मिल्ने मान्छेलाई आफ्नो नजिक पाउँदा
फुकाएर मनका कुरा गर्न मन लाग्यो।।

बीच बाटोमा तिमीले मेरो हात समाई दिदा
तिमीसंगै जीवन डुङ्गा तर्न मन लाग्यो।।

गजल ५

2011-01-20T16:25:00.001+06:00

आज भोली धनमा सबको फल्छ जीन्दगी
फल्दा फल्दै कुहिएर गल्छ जीन्दगी।।

धनी गरीब जे भएनी भोक उस्तै हो
एकै छाक खाए पनि चल्छ जीन्दगी।।

कसैलाई ओछ्यानमै सुती सुती पुग्ने
कसैलाई चलिरहने कल छ जीन्दगी।।

एउटा पाटो फर्की हेर्दा स्वर्ग सरी मस्ती
अर्को पाटो सडेको मल छ जीन्दगी।।

कहीं भने उज्यालो छ झिलिमिली बत्ती
कहीं भने अध्यारोमै बल्छ जीन्दगी।।

सबैलाई एकैनास कहाँ हुन्छ र
भोको पेट सुतेर नै जल्छ जीन्दगी।।

गजल ४

2011-01-20T11:21:00.000+06:00

नचाहिदा हल्लाहरु चल्छ भने चल्न देउ
तिम्रो मेरो बिचमा कोही जल्छ भने जल्न देउ।।

हामी दुई बिचको साइनो अजम्बरी हुने गरी
झ्याङ्गिएर लटरम्म फल्छ भने फल्न देउ।।

माया जस्तो ठूलो कुरा सृष्टीमा नै छैन अरु
यसैमा यो हाम्रो जीवन ढल्छ भने ढल्न देउ।।

हाँसी खुशी रमाउँदै जीउने इच्छा हुँदा हुँदै
ईश्वरले नै हामीलाई छल्छ भने छल्न देउ।।

नचाहिदा हल्लाहरु चल्छ भने चल्न देउ
तिम्रो मेरो बिचमा कोही जल्छ भने जल्न देउ।।

गजल ३

2011-01-20T11:18:00.000+06:00

गर्छु धेरै माया भन्थ्यौ आँखिर मन मोड्नु रैछ
संगै बस्ने बाचा गर्थ्यौ खै त अहिले छोड्नु रैछ।।

निसानामा पार्‍यौ मलाई ब्याधा बनी आयौ तिमी
मिठो माया जालमा पारी आखिर बन्धन तोड्नु रैछ।।

तिमी बिना मेरो जीवन छैन कुनै सार भन्थ्यौ
ढुङ्गा बनी आयौ तिमी मेरो मटु फोड्नु रैछ।।

गर्छु धेरै माया भन्थ्यौ आँखिर मन मोड्नु रैछ
संगै बस्ने बाचा गर्थ्यौ खै त अहिले छोड्नु रैछ।।

गजल २

2011-01-20T10:50:00.002+06:00

आज पनि दुई भाइ लडदैछन् अरे
दिन दिनै शत्रुहरू बडदैछन् अरे।।

जति सुझाव दिएपनि केही लागेन
संविधान लेख्न नेता हड्दैछन् अरे।।

आरोप र प्रत्यारोपमा दिन बिताउँदा
भएका ती खेस्रा पनि सडदैछन् अरे।।

आज हुन्छ भोली हुन्छ भन्ने आशमा
जनताहरु दल्दलमा गडदैछन् अरे।।

अब पनि यस्तै गरी दिन बिताए
चार भञ्याङ कटाउन खडदैछन् अरे।।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

गजल १

2010-12-27T10:34:00.000+06:00

धेरै पटक तिमीसंग टाढा भई बसेकी छु
तिमीलाई कुर्दा कुर्दै झकाएर खसेकी छु।।

यस्तै त हो जीवन सधै साथ कहाँ हुन्छ भन्दै
खुशिहरू समेटेर मुटु भित्र कसेकी छु।।

जीवनको कठिन पलमा तिम्रो साथ नपाउंदा
झमेलामा त्यसै पनि फँसेकी छु।।

तर पनि बाच्ने रहर मेटिएको छैन मेरो
केही छैन तिमी आउने भरोसामा बँचेकी छु।।

पाइला पाइला सफलता र खुशिहरु छाउन भनी
तिम्रो साथ बिताउन मिठो संगीत रचेकी छु।।

तिमीलाई नमन गर्छु

2010-11-07T08:26:00.004+06:00

संझनामा रह्यौ तिमी सधैभरी मेरो मनमा
पाउने छैन अब मैले तिमीलाई आफ्नो संगमा
म छु यहाँ तिमी कहाँ भेट हुन्न कहिले पनि
मान्दैन यो मन मेरो तिमी अब छैनौ भनी
अझैपनि संझना छ तिम्रो हात समाई हिड्थें
कसैले क्यै भन्यो भने पहिला तिमीलाई सुनाउँथे।

भाइटिकामा मलाई तिम्रो धेरै झल्को लाग्छ
सप्तरंगी टिका पनि रंग बिहीन लाग्छ
तिमीलाई मन पर्ने मखमली माला अनि
हाडे बदाम, ओखर र सेलरोटी देख्दा पनि
अनायासै झर्छ आँशु चिरा चिरा हुन्छ मन
केही गरे नि सक्दिन म आफ्नो चित्त बुझाउन।

तिहारको रमझम र झिलिमिली देख्दा मलाई
धुरू धुरू रुन्छ मन बारंबार संझी तिमीलाई
कहिले लाग्छ ढोकाबाट तिमी भित्र पसे जस्तो
कहिले लाग्छ मेरै नजिक हाँस्दै आई बसे जस्तो
विधिको यो विधानले तिम्रो मेरो विछोड भयो
भाइटिकाको दिन मेरो सधैलाई रित्तो भयो।

तिम्रो हात शिरमाथि राख्न नपाएनि
आशिर्बाद देउ मलाई टाढै गए पनि
शान्ति मिलोस् तिमीलाई जहाँ भएपनि
भेट होस हाम्रो फेरी अर्को जुनी पनि
श्रध्देय भई बस्यौ मनमा सधै तिमीलाई नमन गर्छु
उनी यिनै शब्दका माला श्रध्दा सुमन चढाउँछु।

(मेरा आदरणीय दाज्यु स्व. हिरेन्द्र राज पन्तमा समर्पित)
२०६७। ७।२१ भाइटिका

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

पशुपंक्षी बली नदेउ

2010-09-27T13:06:00.001+06:00

अक्षता र फूल-पाती यति भए पुग्छ
मनमा श्रध्दा विश्वास राखी आइदिए हुन्छ
सन्तान र आमाको हो तिम्रो मेरो नाता
पशुपंक्षी बली नदेउ भन्छिन् दुर्गे माता।

माया जस्तो ठूलो कुरा के छ अरु दिने
सोच्नुहुन्न कहिलेपनि अरुको प्राण लिने
सबैको म संरक्षक हुँ छैन अर्को नाता
पशुपंक्षी बली नदेउ भन्छिन् दुर्गे माता।

निरीह ती पशुपंक्षी काटमार गरी
के को खुशी हुन्थे म र, मरीतुल्य सरी
आफ्नै सन्तान लडेका ती हेरुँ कताकता
पशुपंक्षी बली नदेउ भन्छिन् दुर्गे माता।

सक्छौ भने माया देउ बाँच्नलाई आधार देउ
सक्दैन ऊ बोल्न केही मनको कुरा बुझिदेउ
उसँग नि तिमी जस्तै बराबरी नाता
पशुपंक्षी बली नदेउ भन्छिन् दुर्गे माता।

कहिल्यै पनि मागिन है बली देउ भनी
तर किन बसिरह्यो कुसंकार बनि
तिम्रो रगत पिएपछि के रह्यो र नाता
पशुपंक्षी बली नदेउ भन्छिन् दुर्गे माता।

हत्या हिंसा त्यागे मात्र स्वस्थ्य समाज बन्छ
माया प्रेम बाड्न सके शान्ति घरमै आउँछ
भाइचाराको नातालाई फैलाऔँ आजैबाट
अभियान शुरु गरौं पहिले आफैबाट।

आशिर्वाद दिने मेरो तिमीसँग नाता
पशुपंक्षी बली नदेउ भन्छिन् दुर्गे माता
सन्तान र आमाको हो तिम्रो मेरो नाता
पशुपंक्षी बली नदेउ भन्छिन दुर्गे माता।

अरुको ज्यान लिने कुकर्ममा लाग्दिन म भनि
गरौं प्रण आजैदेखि सुध्रिन्छु म भनि
शुभकामना सबैलाई यही मेरो पनि
भवानीले बनाउन् सबलाई सद्‌बुध्दिका धनी।

सबैलाई विजया दशमीको हार्दिक मंगलमय शुभकामना!!!

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

फेरी आयो नयाँ बर्ष

2010-03-31T14:07:00.002+06:00

सबैको घर दैलोमा,
मन मष्तिष्कमा
र परिवेशमा
सफलता र सुस्वास्थ्यको
कामना गर्दै।
हरेक बर्ष जस्तै
फेरी आयो नयाँ बर्ष।

फूलदानीमा सजाइएको फूल जस्तै
रंगीन सपना बोकेर,
सगरमाथाको चुचुरो छुने सहास बटुलेर
मन भित्र हर्ष र उल्लास भरेर
प्रत्येक बर्ष यसरी नै आउने गर्छ
नयाँ वर्ष।

अभावै अभावले खोक्रिए पनि
काकाकुकलको जस्तै तिर्खा नमेटिए पनि
मृग तष्णा हो यो
केही पाउने आशमा
मनभरी पलाएका खुशीका लहरहरूसंगै लहरिदै
आउने यो नयाँ वर्ष
सधै उस्तै लाग्छ।

डाँडापाखामा फूलेका लालीगुराँसको रंग लिएर
जाईजुई र सुनगाभाको सुगन्ध बटुलेर
सबैको जीवनमा सुवास र रंग छर्ने सपना बोकेर
फेरी आयो नयाँ वर्ष

तर,
यसपालिको नयाँ बर्ष
पहिलेको भन्दा
फरक ढंगले
फरक परिवेशमा
आएको छ
विचारको प्रवाहसंगै
नयाँ संविधानको ठेलीमा
नेपाल र नेपालीको भविष्य लेखेर
नयाँ नेपाल निर्माणको अबधारणा
साकार पार्ने
नयाँ सोंच लिएर
आएको छ नयाँ बर्ष।

स्वागत छ नयाँ वर्ष
विगत जस्तो अन्योल, अशान्ति र तनाव
अभाव, महङ्गी र पीडा
सबै छोडेर
शान्ति, अमन चयन र खुशी
प्रेम, सदभाव र मित्रताको पवित्र भावना बोकेर
आऊ नयाँ बर्ष
स्वागत छ।
हिंसाको अन्त्य गर्दै
भाइचाराको संवन्ध जोडेर
मायाको बीज रोपिदिन,
अपनत्वको भावना जगाई
सुन्दर शान्त नेपालको भविष्यको कामना गर्दै
आऊ नयाँ बर्ष
स्वागत छ।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

जन्म दिनको शुभकामना !!!

2010-03-21T22:06:00.001+06:00

[Dedicated to my lovely son, Aagat Awasthi (on his 22nd Birthday) and to all his age-group-peers, whose birthday is on the 21st March]

तोते बोली बोल्दा बोल्दै ठूलो भयौ तिमी
कहिले बढ्यौ, कहिले पढ्यौ थाहै पाइन केही नी
म चाहन्छु तिमी सधै यसै गरी हाँस
सफलतालाई साथमा लिई सय बर्ष बाँच
फलोस फूलोस जीवन तिम्रो गर्छु यही कामना
जन्म दिनको तिमीलाई धेरै धेरै शुभकामना।

कर्तब्यलाई नभुलेर अधिकार खोज्नु
जीवनलाई सहज पार्ने बाटो आफै रोज्नु
आदर अनि सद्भभाव र माया बाँड्न सके
सहयोगी पाइला तिम्रो सबको लागी बढे।
चाहना छ मेरो यही गर्छु सधै कामना
जन्म दिनको तिमीलाई धेरै धेरै शुभकामना।

ज्ञान गुण विवेक हो मानिसको धन
यो धन नभई कहिले पनि पूर्ण हुन्न जन्म
नम्र मिजास मीठो बोली थप्न सके अझ
जीवन सधै सहज होला हुन्न कहिले बोझ
सफल होस् जीवन तिम्रो गर्छु यही कामना
जन्म दिनको तिमीलाई धैरै धेरै शुभकामना।

अध्ययन र मेहनतलाई मूल मन्त्र मानी
अघि बढ सधै तिमी बन धेरै ज्ञानी
तिम्रो जीवन सफल हुन्छ भन्छ मेरो मन
कूललाई उज्वल पार्ने कूलदीप बन
पूर्ण होस् जीवन तिम्रो गर्छु यही कामना
जन्म दिनको तिमीलाई धेरै धेरै शुभकामना।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

आएनन् दाइ फर्केर

2009-10-19T08:38:00.000+06:00

दिनभरी चेली कुरेर बसिन
दाइ आउलान भनेर
मखमली माला उनेर राखिन
लाइदिउँला भनेर
परिकार धेरै सजाइकन
राखेकी किस्तिमा
सेलरोटी, मिठाई, फलफूल सारा
भरेर नाङ्लोमा
सप्तरंगी टिका थालीमा राखी
गलैचा बिछ्याई
पूजाका सामान फिजाइकन
दियोमा तेल राखी
एक घंटा बित्यो, दुई घंटा बित्यो………
परेछ साँझ पनि
आएनन् दाइ के पर्‍यो विपत
आँत्तियो मन पनि
चेलीको आँखा रसाउन थाल्यो
संझेर दाइलाई
आएनन् दाइ फर्केर फेरी
संझेर चेलीलाई।।।।।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

यी हरफ तिमीलाई

2009-10-15T09:32:00.003+06:00

तिम्रो लामो आयुको कामना गर्दै
कहिल्यै नसुक्ने मखमलीको माला र
निधारमा सप्तरंगी टिकाले सजाएकी थिएँ
धेरै धेरै मंगलकामना गर्दै सगुन खुवाएकी थिएँ
तर लम्ब्याउन सकेन मखमली माला र सगुनले तिम्रो आयु
तिमी कहिल्यै नआउने गरी गयौ
मैले दैलोमा छेकेको तेलको धाराले
तिम्रो मृत्यु छेक्न सकेन
म भित्रको विश्वासलाई जीवित राखन सकेन
दाजु भाइ र दिदी बहिनीको पवित्र बन्धन
ताजा गराउन आउने यो चाड भाइटिकाले
सधै मेरो विगत कोट्याइदिन्छ
कता कता श्वास फुले जस्तो र
गला सुके जस्तो हुन्छ
त्यसै त्यसै आँखा रसाएर आउँछ
भित्री मन रोएर होला
यो तिहार नआए हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ।

संघारमा फुटाएको ओखरले तिम्रो विपत्ती टार्न सकेन
न मैले फर्काउन सकें तिमीलाई यमराजको पंजाबाट
हरेक वर्षको भाइटिकाको आगमनले
तिम्रो सामिप्यताको स्मरण गराउँछ
अनि पीडाबोध हुन्छ तिमीसंगको विछोडले
तिमी कहाँ छौ थाहा छैन मलाई
तर पनि आँखा वरिपरी घुमिरहन्छौ
तिम्रो आवाज गुन्जिरहन्छ
कहिले निको नहुने यो पीडा
यसै गरी बेला बेलामा बल्झिरहन्छ
तिमीले छाडेर गएदेखि नै तिहार सून्य लाग्छ
भित्री मन रोएर होला
यो तिहार नआए हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ।

हरेक बर्ष आउने तिहारमा
सयपत्री मखमली र गोदावरीका मालाहरू
किन्ने बेच्नेको होडमा मेरो कुनै सहभागिता हुदैन
टुलु टुलु हेरिरहन्छु म
आफुलाई अतितमा हराएर
एकोरिने गर्छु म त्यो बेला
तिम्रो वात्शल्य संझेर
त्यसै त्यसै पग्लिन्छु म
नियास्रो मेट्न तिम्रो सामिप्य खोजिरहेकी हुन्छु
थाहा छ तिमी आउँदैनौ भनेर
तर पनि किन किन मलाई
तिमी टुप्लुक्क आउँछौ जस्तो लाग्छ
तर्कना हो मनको संझेर चित्तलाई बुझाउँछु
भाइटिकामा बढी तिम्रो नियास्रो लाग्छ
भित्री मन रोएर होला
यो तिहार नआए हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ।

तिमी श्रध्देय सधै मेरो मन भित्र सजाउँछु
यी हरफ तिमीलाई श्रध्दा सुमन चढाउँछु।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

मन

2009-10-02T19:23:00.000+06:00

कहिले यो मन पथ्थर जस्तो
कहिले शीशा जस्तो
कहिले हुन्छ फूल जस्तो
किन हुन्छ यस्तो?

घरी घरी रुन्छ यो मन
कहिले हाँसिरहन्छ
कहिलेकाहीं दुख्दा खेरी
छताछुल्ल हुन्छ।

गाह्रो हुन्छ पोखिएको मन बटुल्नलाई
छरिएर हराएको टुक्रा जोड्नलाई
भावनामा लहरिदै जतापनि पुग्छ
आफ्नै मन नि कुनैबेला भेट्न गाह्रो हुन्छ।

टुट्छ मन कहिलेकाहीं चित्त फाटेपछी
आफ्नै पनि पराई हुन्छ मन नमिलेपछी
मनै त हो सबैलाई आफ्नो बनाईदिने
मन नै छैन भने उसलाई किन आफ्नो भन्ने?

आफ्नो मान्छे जहाँ हुन्छन् त्यहीं निको मान्छ
खोजी खोजी आफन्तलाई संझनामा ल्याउँछ
राम्रा कुरा सुन्नासाथै फुरुफुरु हुन्छ
नराम्रो केही सुन्नै हुन्न धुरुधुरु रुन्छ।

हावा भन्दा छिटो हुन्छ नदी जस्तै बग्छ
रोकिदैन बेग उसको कोसौं कोसौं पुग्छ
एकैछिनमा फर्की आउंछ कति चंचल हुन्छ
दु:ख सुख जे भए नि सबैलाई बाँड्छ।

किन अडिदैन मन सधै डुलिरन्छ
भने जस्तो भएनकी ठुस्स परिहाल्छ
फकाउन सजिलो छ माया भए पुग्छ
जतन गरी राख्नु पर्छ संवेदनशील छ

जीवनलाई चलाउने साँचो हो कि मन
यस्तै लाग्छ मलाई, तिमी हो कि होइन भन
सधैभरी मन सही नहुन नि सक्छ
गल्ती लागे विवेकले सच्याउनु पर्छ।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

“शुभकामना”

2009-09-19T07:58:00.000+06:00

“पूर्ण होस मनका चाहना
हरपल सुखदायी बनोस सबको जीवनमा
यही छ मेरो कामना
विजया दशमीको शुभकामना”

नेपाली मात्रको महान पर्व विजया दशमीको
शुभ उपलक्षमा सबैलाई
हार्दिक मंगलमय शुभकामना

नेपाल र नेपालीको माया गर्ने सबैलाई
सुख दु:खमा साथ दिने मित्रहरुलाई
नेपालको भलो चिताउने शुभचिन्तकहरुलाई
मुरी मुरी शुभकामना
विजया दशमीको मंगलमय शुभकामना।

विदेशमा बसेपनि मन नेपालमै छाड्नेहरुलाई
स्वदेशमै बसेर नेपाली माटोमा रमाउनेहरुलाई
स्वदेशकै माटोमा सुन फलाउनेहरुलाई
सृजनामा नेपाल चिनाउनेहरुलाई
मुरी मुरी शुभकामना
विजया दशमीको मंगलमय शुभकामना।

शक्ति प्रदान गरुन् महाकालीले
धन धान्य भरुन् लक्ष्मीले
शान्ति छाओस यो धर्तीमा
रक्षा गरुन् नव दुर्गाले
यही छ मेरो कामना
मुरी मुरी शुभकामना
विजया दशमीको मंगलमय शुभकामना।।।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

मिली बस्नु पर्छ

2009-09-01T01:14:00.000+06:00

पूर्व मेची महाकाली सबै हाम्रै त हो
मिलीजुली बसेदेखि सबै आफ्नै त हो
दिल ठूलो पार्नु पर्छ आफ्नो हुनलाई
भेदभाव गर्नुहुन्न मिली बस्नलाई।

आज तिमी मेरो भन्छौ भोली कस्को हुन्छ
थाहा छैन हिजो कस्को आज अर्कै हुन्छ
मेरो मेरो भन्दा भन्दै आँखिरमा जान्छ
रित्तै आउनु रित्तै जानु साथमा के पो लान्छ।

यो देश सबको साझा संझे झगडा नै हुन्न
किन छुट्टै राज्य चाहियो एउटै भए हुन्न?
सबै मिली गरौं काम देशको भलो हुने
राखौं सबले एउटै लक्ष शिखरलाई छुने।

नेता देशको दह्रो खम्बा बन्न सक्नु पर्थ्यो
साना तिना कुराहरू मिली झेल्नु पर्थ्यो
तर कसले बुध्दि भर्ने नेता भए भेडा
सोझो बाटो जादैनन ती सबै त्येस्तै टेडा।

मिलाउनु त कता कता झनै बङ्ग्याएर
खुशी हुन्छन् अझ तिनै पार्टी फुटाएर
झुटो नारा लगाउँछन् जनता फकाउन
सोझा जनता भोट दिन्छन तिनलाई जिताउन।

तर खै त के भयो र जनताको हात खाली
सप्रदैन बोट विरूवा खराब परे माली
अरुको भर नपरेर आफै केही गरौं
भोली भोली नभनेर आजै शुरु गरौं।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

तीज

2009-08-20T10:18:00.000+06:00

“तीजैको रहर आयो बरिलै”
हो,सधै जस्तै बरिलैको भाका बोकेर
चेलीहरुको घरघरमा आएको छ तीज
माइतीको आँगनमा छम् छम् नाच्न
आँतुर छन् चेलीहरु
त्यसैले गाउँ शहर सबैतिर
आएको छ तीज
सुन पसल, चुरा पसल कपडा पसल
जताततै तीजको भीड छ
चेलीहरूलाई किनमेलको चटारो छ
हातभरी चुरा र रातो सारीमा सजिएर
कोही माइती लिन आउने पर्खाईमा बाटो कुरीबसेका छन्
कोही माइती नै छैनन् भनेर रोई बसेका छन्
यस्तै छ सबैको लागि समान कहाँ छ र तीज
पाँचतारे होटलमा आयोजना गरिएको महङ्गो दरमा रमाउने
दिदीबहिनी र
झुपडीमा आमाले पस्किएर दिएको रुखो सुखो दरले
तृप्त हुने दिदी बहिनीहरु बीच पनि त ठूलो खाडल बनेको छ तीज
दिदीको छड्के तिलहरी र मूल्यबान सारी देखेर
बहिनी नजिक जान हिच्किचाउँछिन
आफुलाई हिनता बोधको अनुभूती गर्दै
चेलीको श्रीङ्गार देखेर खुलस्त हुन सक्दैनन् माइती
कसरी जमघट हुनसक्छन र नाच्छन् छमछमती दिदीबहिनीहरु
एउटै आँगनमा।
तीज संस्कृती भन्दा पनि फेसन बन्न थालेको छ
होडबाजिमा बिकृत हुदैछ तीज
हुने र नहुने बीचको पीडा बन्दैछ तीज

दिदीबहिनीहरुकै बीच असमान बन्दै गएको छ तीज
दिदीबहिनीहरु बीच, दु:ख सुख बाड्न र
माइतीको आँगनमा भेला भएर रमाउने सुअवसर हो तीज
तर आजकल अर्कै भएको छ तीज
जो कोहीले धान्नै नसक्ने भएको छ तीज, तर
अब सबै अटाउने एउटै आँगन बनाउनु पर्छ तीज
दिदी बहिनीको भेला हुने चौतारी बनाउनु पर्छ तीज।।।
“तीजैको बेला दिदीबहिनी भेला छम्छमी आँगनीमा नाचौं बरिलै
बाबाको साथमा आमाको काखमा दिदीबहिनी संगै बसी हाँसौ बरिलै”

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

शान्तिका दूत बनौं हामी

2009-08-03T13:13:00.000+06:00

विसाऊ अब बन्दुकहरु उठाऔं कलम हातमा
लडाई लडौं विचारको लिएर विवेक साथमा
धेरै भयो तहस नहस देश पछाडी गइसक्यो
जागौं न जागौं अब त धेरै ढिला भइसक्यो।

बुध्दि विवेक बल सबै ओइरीसके विदेशतिर
अपाङ्ग, रोगी, बुढाबुढी बाँकी रहे स्वदेशतिर
कसरी होला देशको उन्नती र प्रगति
सधै यस्तै भइरहे होला झनै दू्र्गती।

आफ्नो दुनो सोझ्याउँदा अरुको भाग पोखिदिने
सच्याऔं बानी सकेदेखि अरुको हित गरिदिने
रिस द्वेष सबै त्यागी अंकमाल गरौं अब
नराखी मनमा क्लेस बसौं हामी मिली सब।

एक्लै केही हुंदैन जुटेर गरौं सामना
यो देशमा शान्ति ल्याउन गरौं सबैले कामना।
नफालौ खेर पौरख सृजनामा लगाऔं
हातेमालो गरेर यो देशलाई सघाऔं।

देशको माया नमारौं विदेशमै बस्नु परेपनि
संझेर आऔं कहिलेकाहीं थोरै दिन भएपनि
बल मिल्छ देशलाई सन्तान जागा भइदिए
कमजोर बन्छ कि यो धर्ती खाली बनाई गइदिए।

सके जुटौं सबैजना एक ढिक्का भएर
यो देश सबको साझा हो भन्ने बिचार लिएर
गरे सकिन्छ अझैपनि साहासी वीर छौं हामी
ल्याऔं शान्ति यो देशमा शान्तिका दूत बनौं हामी।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

तिम्रो मन फेरिनु पर्छ

2009-07-24T09:33:00.000+06:00

मलाई पनि तिमी जस्तै स्वतन्त्र भएर हिड्न मन लाग्छ
तर मेरा गोडा मात्र बाधिएका छैनन्
संकार र सामाजिक बन्धनले
हरेक पक्षबाट जेलिएकी छु म
फुत्किनै नसक्ने गरी
बेरिएकी छु म
म सोंच्छु, मनन गर्छु
आखिर मलाइ मात्र किन अंकुस
तिमी त स्वतन्त्र छौ मलाई मात्र किन बन्धन ?
आदर्शका नारा जति घन्काए पनि
जति हडताल विरोध र प्रदर्शन गरे पनि
वास्तविकता रित्तै छ
जति वकालत गरे पनि
हात लाग्यो जिरो
हातमा फाइल बोकेर हक हितका लागि वकालत गर्न हिड्नेहरु
आफै पीडित छन् थाहा नपाउने गरी
किनकी,
तिम्रो सोच बदलिएको छैन
संकारका नाममा धब्बा बनेका कुसंकारहरू
मेटिएका छैनन
तिम्रो मन फेरिएको छैन
अनि कसरी फेरिन सक्छ मेरो परिवेस ?
तिमी एकैछिन म भएर बाँच
मेरा रहरहरू आफु भित्र सांच
मेरो जीवन भोगेर हेर
मेरो पीडा सहेर बस
अनि मात्र तिम्रो मन फेरिन सक्छ
मेरो परिवेस सहज हुन
तिम्रो सोंच बदलिनु पर्छ
तिम्रो मन फेरिनु पर्छ।।।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

जोडौं संबन्ध हामी

2009-07-13T09:39:00.000+06:00

आजकल मेरो देश एक्लिएको छ
आत्तिएको छ
निस्सासिएको छ
जताततै लुटपाट, अपहरण,हत्याले
कमजोर बन्दै गएको छ
एक अर्कासंगको संबन्ध छुटेको छ
भाइचाराको नाता टुटेको छ
चेलीहरुको बलात्कार बेचबिखन
स्कुले बालबालिकाको अपहरण
युवाहरु विदेश पलायन
यस्तै दर्दनायक कथाको श्रीङ्खला बनेको छ मेरो देश।
मलाई लाग्छ
इतिहासले वीर नेपाली भनेर चिनाएको मेरो देश
शक्तिहीन बन्दै गएको छ
रणभूमीमा परिणत भएको छ
हामी सबै एक्लै भएका छौं
कोही कसैमा विश्वस्त छैन
जसले सक्यो उसले हान्यो, मा-यो
हार गुहार छैन
विवेकशील मानिएका हामी मानव
पशु भन्दा पनि गिरेका छौं
आफ्नो विवेकको प्रयोग गर्न नसक्ने
अविवेकी बनेका छौं
न्याय सिकाउने मेरो देश
आफै अन्यायको चपेटामा परेको छ
आज आफै पीडित छ
बेसहारा बनेको छ मेरो देश
आँशु मात्र बगेको छैन रगतमा डुबेको छ
आस्था, बिश्वास,प्रेम र सहयोग जस्तो पवित्र भावना
गुमाउँदै छौं हामी
अब होसियार बनौं हामी
सोंच बदलौं हामी
भाइचाराको नातालाई पुनर्ताजगी गरी
फेरी एक बनौं हामी
कहिल्यै नटुट्ने गरी
कहिल्यै नछुट्ने गरी
जोडौं संबन्ध हामी
फेरी विच्छेद नहुनेगरी।।।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

हाम्रो यात्रा

2009-06-12T15:35:00.000+06:00

२५ बर्ष बिते तिमी र म एउटै यात्रामा जुटेको
न मैले थाकेको अनुभव गरेकी छु न तिमी थाक्यौ
कस्तो संयोग हाम्रो यात्राको
रमणीय यात्रामा स्मरणीय संझनाहरुको कोसेली
अलिकति तिमीले बोकेका छौ, अलिकति मैले बोकेकी छु
न तिमीलाई भारी न मलाई भारी भएको छ।
कति सहज बनेको छ हाम्रो यात्रा
न भारी बिसाउने झंझट न थकाई मार्ने आवश्यकता
अनवरत हाम्रो यात्रामा
कहिले काहीं सामान्य ठेस लागे पनि
गहिरो चोट सहनु परेको छैन
न यो यात्रामा हामी आत्तिएका छौं
उकाली ओराली जस्तोसुकै पथमा पनि
यी हाम्रा पाइला एकनासले चलिरहनेछन् अनन्त अनन्त सम्म
यात्रा नटुङ्गिए सम्म।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

आमा

2009-04-25T10:43:00.000+06:00

तिम्रो काखको न्यानो माया जोगाइराकेकी छु
तिम्रै ममता ह्रदयमा सांची राखेकी छु
कति अर्ति दिन्थ्यौ जीवन सहज बनाउनलाई
सुख शान्तिसंग आफ्नो जीवन विताउनलाई।

विर्सिन्न नि कहिले पनि त्यो मायाको फेरो
आमा तिमी संसारकै प्रिय वस्तु मेरो
आफ्नै ज्यान धरापमा पारी जन्म दियौ
अमृत जस्तै दूध ख्वाई हामीलाई हुर्काइदियौ।

छोराछोरी अघाइदिए तिमी अघाउंथ्यौ
हाँसीखुशि खेलिदिए तिमी रमाउँथ्यौ
हुँदैनथ्यो पीर तिमीलाई आफ्नो भविष्यको
चिन्ता हुन्थ्यो सधैभरी तिनकै भविष्यको।

घर आउन ढिला भए कति चिन्ता लिन्थ्यौ
घरी घरी ढोका बाहिर कहिले भित्र हुन्थ्यौ
तिम्रो माया बराबर कुनै बस्तु छैन
ईश्वरको सृष्ठिमा नै अर्को श्रेष्ठ छैन।

आमा सरी अरु तीर्थ हुदैनन् रे भन्छन्
ईश्वर पनि आमा भन्दा ठुला छैनन् भन्छन्
धन्य धन्य आमा तिमी संझी मन रुन्छ
तिमी मेरो साथमा छैनौ पीडा बोध हुन्छ।

सबै आमा तिमी जस्तै भए हुन्थ्यो कस्तो
तर पनि एकै छैनन् हामीले सोंचे जस्तो
बनून सबै तिमी जस्तै सह्रदयी माता
आमा विहीन नहुन् कोही नटुटोस् है नाता।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

नयाँ बर्ष फलदायी बनोस्

2009-04-13T07:55:00.000+06:00

अबका दिन तिमीले कहिल्यै कसैसंग लड्न नपरोस्
बन्द हड्ताल र काटमार सुन्न नपरोस्
जीवन पथमा कुनै बाधा अड्चन आइनपरोस्
मनमा शान्ति र मुहारमा कान्ति सधै छाइरहोस्
अरु के दिउँ तिमीलाइ?
नयाँ बर्ष तिम्रो सुखदायी बनोस।

विगतमा जे भयो भयो भविष्य अब सहज बनोस्
प्रगति पथमा लम्कन मनले अठोट गरिरहोस्
अरुको लागि सहारा दिने नमुना जीवन तिम्रो बनोस्
फूलको जस्तै बासना भरेको तिम्रो जीवन धन्य बनोस्
अरु के दिउँ तिमीलाइ?
नयाँ बर्ष तिम्रो फलदायी बनोस्।
नयाँ बर्ष तिम्रो सुखदायी बनोस्।।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

शान्ति लिएर आऊ

2009-03-24T03:40:00.000+06:00

यसपाली त तिमी आउंदा प्रेम र मायाका
लहरहरु लिएर आऊ
सुरीला मीठा धुनहरु सुसेल्दै
सबैको अनुहारमा हांसो र खुशि लिएर आऊ
पर्दैन भो अरु कोसेली
तिमी स्वस्थ्य भएर आऊ
नयां वर्ष तिमी शान्ति लिएर आऊ।

नयां सोच, उत्साह र जांगर लिएर आऊ
शुध्द मन, बचन र कर्मसंगै
अठोट लिएर आऊ
सबैलाई पुग्ने गरी सदबुध्दि लिएर आऊ
पर्दैन भो विद्रोह
एकता लिएर आऊ
नयां वर्ष तिमी शान्ति लिएर आऊ।

बल भन्दा बुध्दि र विवेक लिएर आऊ
सबैलाई बाटो देखाउने
ज्योति लिएर आऊ
आपसी सदभाव सिकाउने शिक्षा लिएर आऊ
पर्दैन भो बन्दुकका गोली
कलमको विचार लिएर आऊ
नयां वर्ष तिमी शान्ति लिएर आऊ
तिमी स्वस्थ्य भएर आऊ।

[डियरनेपाल डट कम मा प्रकाशित]

वल्लो घाट न पल्लो तीरका भए...

2009-03-21T06:21:00.001+06:00

सानातिना गुनासा हुन् लेखिदिने भए
कता पोखुं कता पोखुं भने जस्ता भए
कति राख्नु मनभित्र उर्लिएर आए
हल्का हुन्थ्यो मनका ब्यथा सबलाई भन्न पाए।

छोराछोरी भन्दाभन्दै दिन वित्दै गए
कमाएको श्रीसंपती तिनलाई नै खर्च भए
राम्रो भयो सबै सन्तान एक से एक भए
कोही भने स्वदेश बसे कोही विदेश गए।

वाइक मात्र होइन कोही गाडी चढने भए
सफल भयो जीवन भन्दै कति खुशि भए
तर आफ्ना इच्छा केही अधुरा नै रहे
अहिले आफू वल्लो घाट न पल्लो तीरका भए।

कति मीठो हुन्थ्यो सबै संगै खान पाए
खान पान मिलेन रे भन्दै छुट्टै खाए
बस्न मन लाग्छ कहिले केटाकेटीसंग
फुर्सद हुन्न कम्प्युटरमै लाग्छ तिनको मन।

कहिलेकाही सबैसंग भेट हुन पाए
मनका कुरा कहिलेकाही सुनाउन पाए
कति राम्रो हुन्थ्यो तर कुरा मनमै रहे
फुर्सद छैन भन्दै तिनले नसुन्दिने भए।

मन दुख्छ बोल्न हुन्न कसले बुझिदिने
कति कुरा पाए पनि कति कुरा गुमे
सोंचेका थे बुढेसकालको टेक्ने लौरो भए
तर अहिले दाउराको नि काम नदिने भए।

[नेपाल मदर डट कम मा प्रकाशित]

जीवन यात्रा

2009-03-20T16:18:00.004+06:00

तिमी बिहान उठेर मर्निङवाक जाउ
मैले त घर कसेर सकेर पूजा गर्नु पर्छ
तिमी पर्केपछि चिया दिएर खाना बनाउनु पर्छ
छोराछोरी तयार गरी स्कूल पठाउनु पर्छ।

खाना खाएर तिमी एकैछिन पर्ख
मैले घरधन्दा सिद्याउनु पर्छ
राखन धरन गरेर आफु तयार हुनुपर्छ
हतार भै सक्यो हेर न अब अफिस जानु पर्छ।

सांझ तिमी विस्तारै आउंदै गर म छिट्टै घर पुग्नु पर्छ
अलिकति तरकारी र अरु केही किनमेल गर्नु पर्छ
छोराछोरी आत्तिए होलान् तिनलाई फकाउनु पर्छ
उनीहरुको मनका कुरा अलिकति सुनिदिनु पर्छ।

तिमी आयौ ? एकैछिन पत्रिका पढेर बस
मैले खाजा बनाउनु पर्छ
बेलुकाको जोरजाम गरेर भोलिलाई पनि सोंच्नु पर्छ
छोराछोरीको होमवर्क हेरेर लुगा मिलाइदिनु पर्छ।

तिमी एकैछिन समाचार हेर
मैले अरु पनि काम सिध्याउनु पर्छ
अलिकति लुगा धुनु पर्छ, कोठा मिलाउनु पर्छ
ऐले सबै नगरे भोलि फेरि हतार हुन्छ।

तिमी एकैछिन आराम गर
मैले छोराछोरी सुताउनु पर्छ
टाउको दुखेको छ भन्छे छोरी अलिकति मलहम लगाइदिनु पर्छ
निदाउनै लाग्यो छोरा एकैछिन् सुमसम्याइदिनु पर्छ।

आऊ अब फुर्सद भयो तिमी र म बस्नु पर्छ
तिम्रो सामिप्यले मेरो सबै थकाई मर्छ
एकैछिन मनका कुरा साटासाट गर्नु पर्छ
केही तिमीले केही मैले संझौता गर्नैपर्छ।

हेरन! जीवनको हरेकपल महत्वपूर्ण हुन्छ
अलिकति ढिला गरे पछि पछुताउनु पर्छ
समयको गतिसंगै चल्न सक्नु पर्छ
यस्तै हो जीवन यात्रा यसैमा रम्नु पर्छ।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

रातो गुलाव रोपेकी छु

2009-03-09T11:05:00.007+06:00

तिम्रो जीवनको हरेक पलमा खुशिहरु भरिदिन
तिम्रा हरेक सुकार्यमा सफलताले चुमिदिन
धेरै धेरै शभकामना साचेंकी छु
नयां वर्षमा तिमीलाई दिन
रातो गुलाव
आफनै बगैचामा रोपेकी छु।

जूनसंग अलिकति शितलता लिएकी छु
घामसंग अलिकति उज्यालो मागेकी छु
तिम्रो जीवन रंगाइदिन
इन्द्रेणीलाई निम्त्याएकी छु
नयां बर्षमा तिमीलाई दिन
रातो गुलाव
आफ्नै बगैचामा रोपेकी छु।

मुटुभित्र माया लुकाएकी छ
तिमीलाई लुकी लुकी हेर्ने नजर लुकाएकी छु
तिमीलाई अरुले नदेखुन् भनेर
बादलुलाई लुकाउन भनेकी छु
नयां बर्षमा तिमीलाई दिन
रातो गुलाव
आफ्नै बगैचामा रोपेकी छु

शिखरबाट सफलता ल्याएकी छु
लेक बेसीबाट मीठो भाका बोलाएकी छु
तिम्रो जीवनमा संगित भरिदिन
डम्फु र मादललाई डाकेकी छु
नयां बर्षमा तिमीलाई दिन
रातो गुलाव
आफ्नै बगैचामा रोपेकी छु।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

नारी दिवस र यसको सान्दर्भिकता

2009-03-08T06:00:00.001+06:00

चार सन्तानकी आमा मनमायाले (नाम परिवर्तन) अर्काको घर धन्दा गरेर आफ्ना लालाबाला पाल्दै आएको दस वर्ष भइसक्यो। सधै बेलुका रक्सीले मातेर घर आउने लोग्नेसँगको बसाइ र बेलाबेलामा लोग्नेबाट हुने पाशविक पिटाइका कारण ५-७ दिनसम्म थला पर्नु मनमायाको लागि सामान्य भइसकेको छ। बालबच्चालाई पढाउनेभन्दा पनि उनीहरूको पेट भर्ने समस्या जटिल छ मनमायालाई। बिरामी पर्दा त झन् कहाली लाग्दो अवस्था हुन्छ। बालबच्चा मात्र हेरेर पनि पुग्दैन। लोग्नेले सधैजसो ल्याउने जँड्याहा पाहुनालाई समेत खुवाउने चाँजो मिलाउनुपर्छ। नत्र उही पिटाइ। बिहान पाँच बजेदेखि बेलुकी नौ बजेसम्म काममा जोतिनुपर्छ। उनलाई थकाइ लाग्न नै पाउदैन। थकाइ नै मार्न त थला नै परी ओछ्यानमै सुत्‍नुपर्छ। अनि चुलोमा आगो बल्ने त कुरै भएन।

यस्ता मनमाया हाम्रो समाजमा धेरै छन्। यिनलाई नारी दिवसको कुनै अर्थ छैन। विपन्न अवस्थामा बाँच्न वाध्य मनमाया र नारी दिवसबीच साइनो गाँसिन सकेको छैन। उनीहरूलाई नारी पनि समाजका अभिन्न अङ्ग हुन् र नारीबिना समाजको परिकल्पना गर्न सकिँदैन भन्ने पनि थाहा छैन। दिन रात हाड घोटेर पनि उनीहरूलाई आफ्नो अस्तित्व बोध भएको छैन। परिवारमा आफूले कस्तो भूमिका पूरा गरेकी छु भनेर थाहा छैन । ऊनीहरूको कामको मूल्याङ्कन कसले गरिदिने?

हरेक वर्ष मार्च ८ मा अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस मनाइन्छ। नारी दिवसकै अवसर पारेर कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ। यसरी मनाइने नारी दिवसले नेपाली महिलाको सही प्रतिनिधत्व गरे नगरेको लेखाजोखा गर्नु सान्दर्भिक हुन आउँछ।
सरकारी कार्यालय, संस्थान तथा शैक्षिक प्रतिष्ठानमा महिलालाई नारी दिवस मनाउन बिदा दिने गरिन्छ। यसरी दिइने बिदाले हाम्रो समाजका कति र कस्ता महिलालाई समेट्न सकेको छ भन्ने पनि विचार गर्नुपर्ने हुन्छ। महिलाकै कार्यक्रमले महिलालाई नै समेट्न सकेन भने औँचित्य नै के रह्यो र? कार्यालयबाट बिदाको उपयोग गरेर नारी दिवस मनाइरहेका दिदीबहिनीले पछाडि फर्केर हेरिदिनुपर्छ। कतै यस्ता नारी दिवस नियमितता कायम राख्‍नका लागि मात्र आयोजित त छैनन्? अझ अर्को पक्षबाट हेर्दा मनमायाहरूलाई यस स्थितिसम्म पुर्‍याउन प्रत्यक्ष वा परोक्षरूपमा नारी दिवस मनाउने अगुवा नारीले नै सघाउ पुर्‍याइरहेका त छैनौं? हाम्रो दोहोरो मापदण्ड नेपालमा नारी समस्याको प्रमुख कारक हो भन्ने स्वयंले मनन गर्नु आवश्यक छ। मनमायासम्म नपुगे पनि हाम्रो आचरण शुद्धिका लागि प्रेरणादायी हुनसके नारी दिवसको थोरै भएपनि सान्दर्भिकता देखिनेछ।

महिलाहरूले आफ्नो पहिचान बनाउन नसकेसम्म महिला स्वतत्रताको कुनै अर्थ रहदैन। अझै पनि अधिकांश नेपालीका मनमा “न स्त्री स्वातन्त्र्य मर्हति” अर्थात् स्त्री कहिलैपनि स्वतन्त्र हुँदैनन् भन्ने उक्तिले विशेष स्थान पाएको सबैले अनुभव गरेका छौं। यस्तो अवस्थामा महिलाले महिला मुक्तिको प्रमुख बाधकको पहिचान नगरेसम्म नारी दिवसको भाषणले मात्र मनमायाहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउन सक्दैन।

महिला मुक्तिको प्रमुख व्यवधान विद्यमान सामाजिक संरचना हो। यसमा परिवर्तन नआएसम्म महिला मुक्ति र विकास केही महिलाबीच मात्र सीमित रहने छ। यसको परिवर्तन दीर्घकालीन कार्ययोजनाबाट मात्र सम्भव छ र यसको प्रमुख माध्यम शिक्षा हो। तर हाल दिइँदै आएको शिक्षाले शिक्षित महिलालाई यथार्थभन्दा टाढा पुर्‍याउने काम मात्र गरेको छ। हाम्रा शैक्षिक लगानी र पाठ्यवस्तु नेपाली महिलाको जीवनशैलीदेखि पृथक धाराबाट प्रवाहित छन्। यसबाट नेपालको शैक्षिक जगत महिलाहरूको यथार्थ समस्या पहिचान गर्ने र सामाजिक रूपान्तरणका लागि क्रियाशील हुन सक्ने अवस्थामा छैन। शैक्षिक उन्नयन सामूहिक जागरण र अनुशीलताभन्दा पनि आत्मोन्नतिमा केन्द्रित रहेकोले महिला मुक्तिको अभियानले गति नपाएको देखिन्छ। यसका लागि हाम्रो वर्तमान कार्यनीति प्रत्यक्ष रूपमा सामाजिक सामञ्जस्य स्थापना गर्नेतर्फ उन्मुख हुन जरुरी छ।

प्रतिस्पर्धामा आधारित जीवन पध्दति महिलारका लागि बडी पीडादायी बन्न पुगेको छ। खासगरी भूमंडलीकरणबाट सिर्जित समस्याबीच बजारमुखी अर्थव्यवस्थामा बाच्न बाध्य विपन्न समुदायका महिलाका लागि प्रतिस्पर्धामा आधारित जीवनशैली नै अभिशाप बन्न पुगेको छ। खुला बजार व्यवस्थाका कारण अनपेक्षित दौडमा सामेल हुनुपर्ने वाध्यता सिर्जना भएको छ। यस्तो दौड असमान प्रतिस्पर्धीबीच हुने हुँदा महिलाको स्थिति अधोगति उन्मुख छ।

गरिवी कम गर्ने र सुशासन प्रदान गर्ने मुद्दा नै हाम्रा विकास योजनाका केन्द्र विन्दु बनेका छन्। केन्द्रीकृत सामाजिक संरचनाको विकल्पका रूपमा विकेन्द्रित शासन प्रणालीतर्फ हामी अग्रसर हुने प्रयासमा छौं। महिलालाई सम्मानजनक स्थितिमा नपुर्‍याएसम्म हाम्रा विकासका प्रयासको कुनै औचित्य रहदैन। नारी केन्द्रित विकासका अवधारणालाई मार्गदर्शनका रुपमा नलिएसम्म गरिवी निवारण, सुशासन र विकेन्द्रीकृत शसन व्यवस्थाको सपना सधै अधुरो रहने निश्चित छ।

यस परिप्रेक्षमा नारी दिवसको मुख्य लक्ष्य महिलालाई आफ्नो अधिकारवोध गराउनु हो। उनीहरूलाई सम्मनजनक स्थितिमा पुर्‍याउन कानुनी संरक्षण बिना सम्भव छैन। महिलाको बाँच्न पाउने अधिकार, समान जीवन यापनका अवसर र विकल्प रोज्ने छुट जस्ता आधारभूत कुराको प्रत्याभूती सहरमा बस्नेका लागि मात्र नभएर कठिन जीवन यापन गर्ने विपन्न वर्गका महिला केन्द्रित गरिनुपर्दछ। कानुनी संरक्षण, शिक्षा र चेतना संबन्धित भएकाले माहिलालाई कानुनी साक्षरता र अधिकार बोधका बारेमा जानकारी गराउन सके नारी दिवसले सार्थकता पाउन सक्ला।

नेपालका विपन्न समुदायका महिला विकल्प विहिन अवस्थामा अभिशप्त जीवन जिउन बाध्य छन्। उनीहरूका लागि भएका कानुनी प्रावधानको पनि कुनै सार्थकता छैन। यस्ता महिलालाई विकल्प दिन र आत्मरक्षाको हक सुनिस्चित गर्न सक्नुपर्छ। अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको हामीमा कर्तव्य बोध र मनमायाहरूमा अधिकार बोधको कमी हो। हामीले यस्ता महिलालाई शसक्त पार्ने कार्यक्रमहरू अठोटकासाथ अघि सार्न सकेमात्र उनीहरूको विचारमा अधिकारबोधको वीजारोपण हुनेछ। अन्यथा यस्ता नारी दिवस आउनु र जानुले कुनै अर्थ राख्दैन।

अन्तमा, विचारको प्रवाहले महिलाहरूलाई जगाउन नारी दिवसले प्रेरणा दिन सकोस्।

[दैनिकी मा प्रकाशित]

द्वन्द्व ब्यवस्थापनमा युवा शक्ति

2009-03-04T17:19:00.001+06:00

देशका कर्णधार नै बिच्किए भने देशको लागि यसभन्दा ठूलो दुर्भाग्य के होला?

“५८ सालमा बाबाको हत्या भएपछि हामी टुहुरा भएका हौ। हामी चार दिदीबहिनी मध्ये ठूली दिदीको विवाह भैसक्यो। हाम्रा दाजुभाइ छैनन्। घरमा सुरक्षा नभएकोले दुई वर्षदेखि हामी तीनै जना काठंमाडौंमा आफन्तको शरणमा बस्दै आएकाछौं। आमा घरमा एक्लै हुनुहुन्छ। बाबा स्कुलमा पढाउनु हुन्थ्यो” यो भनाइ हो गोर्खाकी द्वन्द्व पीडित १९ वर्षीय गंगा ढकाल (नाम परिवर्तन) को। यी वाक्यहरू भन्दाभन्दै उनी घोप्टिएर रुन थालिन्।

त्यसरी नै रोए १६ वर्षीय करवीर धामी (नाम परिवर्तन)। माओवादीको चियो गरेको आरोपमा उनका बाबुको निर्ममतापूर्वक हत्या गरियो। त्यो पीडा खप्न नसकेर महिना दिन नबित्दै आमाको पनि मृत्यु भएपछि उनी १३ वर्षकै उमेरमा एक्लै भए।

रुकुमकी २५ वर्षीया रुपा ओली (नाम परिवर्तन) को पीडा पनि त्यस्तै छ, उनीहरूको सानो चिया पसल थियो।‍ उनका पति बाहिर चियाका गिलास पखाल्दै थिए। पसलमा चीया खान बसेका प्रहरीलाई हानेको गोली उनका पतिलाई लाग्यो र उनी त्यहीँ ढले। त्यसपछि वेसहारा बनेकी रुपा ४ र २ वर्षका छोरा लिएर काठमाडौं आइन्।
सर्लाहीकी रुक्मिणी भट्टराईको वेदना पनि कम पीडादायी छैन। माओवादी भएको शङ्कामा पतिलाई‌ सेनाले बेपत्ता पारेपछि उनका विपत्तिका दिन सुरु भएका थिए। एक वर्षपछि मात्र उनले पति मरेको थाहा पाइन्। त्यसपछि तिनवटी छोरी लिएर उनी काठमाडौं आइन्। यी केही उदाहरण मात्र हुन्। दश वर्षे द्वन्द्वको अवधिमा यस्ता पीडा भोग्ने अशंख्य छन्। एक दशक लामो द्वन्द्वले क्षतविक्षत हाम्रो देश, हामी नेपाली र हाम्रो मानिसकता एकदमै अस्वस्थ भएको छ। चाहे राज्य पक्षबाट होस् वा विद्रोही पक्षबाट आखिर मार खाने त साधारण जनता नै हुन्। शान्ति संझौता भएपछि हामी सबै खुसी भएका थियौं। विशेषगरी विस्थापित भएर पीडा भोगिरहेका त झनै खुसी थिए। त्यति बेला हामीले काठमाण्डौमा पीडादायी विस्थापित जीवनयापन गरिरहेका केही बहिनीहरूसँग सोधेका थियौ - शान्ति संझौता हुँदा तपाईँलाई कास्तो लागेको छ? सबैको उत्तर एकै खालको थियो -‘खुसी लाग्यो’, अब आफ्नै घरमा फर्कन पाइन्छ होला।´

त्यति बेला एक जना बहिनीले दिएको जवाफले भने मलाई धेरे दिनसम्म पोलिरह्यो। उनले भनेकी थिइन्- “शान्ति सम्झौता भयो, सबै आपसमा मिलेर रमाइलोसँग बस्लान् तर मेरो पति त अब फेरि फर्केर कहिल्यै आउनुहुन्न, मेरो लागि संसार त उजाडिइसक्यो।” कलिला तीनवटी छोरीको भविष्य संझेर डाँको छोडेर रोइन्। हुन पनि उनको त्यो अपूरणीय क्षति जस्तोसुकै शान्ति आएपनि पूर्ण हुनै सक्दैन। यस्तै वेदना बोकेर बाच्नेहरू धेरै छन् जसले अझै धक फुकाएर बोल्न सकेका छैनन्।

द्वन्द्वको मारमा परेका कतिपय युवामा (माहिला पुरुष) बदलाको भावन पाइन्छ। द्वन्द्वले ल्याएका यस्ता समस्या बारेमा सरकार र दलहरू बेलैमा सचेत हुन जरुरी छ। राज्यले बेलैमा तिनको घाउमा मलम लगाउन सकेन भने बदलाको भावनाले संकट नदोहोरिएला भन्न सकिन्न। तिनका लागि सरकारले छुट्टै कार्ययोजना तयार गर्नु आवश्यक देखिन्छ। यस्को लागि सर्बप्रथम त द्वन्द्व पीडितको लागत तयार गर्नुपर्छ। परिवारबाट एक्लिएका र युवा जमातलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर उनीहरूको व्यवस्थापन गर्नसके द्वन्द्व पीडितलाई मात्र होइन सरकारलाई पनि सहयोग हुनेछ। यसको लागि सरकारलाई नयाँ कार्यदल खडा गर्नु पनि पर्दैन। आफ्नै देशका शिक्षित बेरोजगार युवालाई संगठित गरी “युवाका लागि युवा” कार्यक्रम मार्फत रचनात्मक काम गर्न सकिन्छ। राजनीतिक दलहरू पनि आफ्ना भातृ संगठनहरूलाई सहकार्यमा लगाउन राम्रो हुन्थ्यो।

आजका युवा सधैं आपसमा लडिरहने हो भने नेपाली जनताको शान्तिको अपेक्षा कसले पूरा गर्ने? देशका कर्णधार नै बिच्किए भने देशको लागि यसभन्दा ठूलो दुर्भाग्य के होला? त्येसैले बेलैमा सचेत भएर युवा शक्तिलाई जुटाएर देशलाई दुर्घटनाबाट जोगाउन सबै लागि परे फलदायी हुन्थ्यो।

[दैनिकी मा प्रकाशित]

कविता यसरी नै फुर्छ

2009-03-02T20:26:00.001+06:00

कहिले काहीं कविता पानी जस्तै बग्छ
मोडै पिच्छे बदलिएर बाटो फेर्न सक्छ
जीवनको भोगाईसंगै ठोक्किएर दुख्छ
थाहै नपाई कविता यसरी नै फुर्छ।

कहिले काहीं कविता बादलभित्र लुक्छ
कहिले चाहीं धर्ती हुंदै कहिले आकाश चुम्छ
भावनामा पोखिइदै कता कता पुग्छ
थाहै नपाई कविता यसरी नै फुर्छ।

सुख के हो? दु:ख के हो ? जहां पनि पुग्छ
यो त मनको वेग न हो आफ्नै गतिमा कुंद्छ
उकाली र ओराली अनि द्यौरालीलाई छुन्छ
थाहै नपाई कविता यसरी नै फुर्छ।

आफ्नै गाथा हो कविता सबैसित हुन्छ
जीवन जीउने बाटो भने फरक फरक हुन्छ
कहीं उज्यालो कहीं अध्यारो जहां भएनी हुन्छ
थाहै नपाई कविता यसरी नै फुर्छ।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

तिमी र म

2009-02-23T08:41:00.002+06:00

तिम्रो जीवनको ‘म’ र मेरो जीवनको ‘तिमी’
हाम्रो प्राप्तिसँगैको अनुभुति
जीवनका भोगाईसँगै गरेका अनगिन्ति यात्राहरु
कति सहज, कति असहज
कति मिठा कति तीता
तर पनि पथप्रदर्शक बनेका छन् हरेक पलहरु।

तिमी उस्तै म त्यस्तै तर पनि फरक
उही ठाउँ उही परिवेश तर पनि बेग्लै
समयको अन्तरालसँगै आएको यो परिवर्तनले
तिमी र मलाई अझ परिपक्व पारेको छ,
तिमीले मलाई र मैले तिमीलाई दिएका
वाचा वन्धन खुकुलिदै गएपनि
तिमीले मलाई हेर्ने र मैले तिमीलाई हेर्ने
दृष्टिकोण उस्तै छ।

कहिले तिमीले भनेका र मैले सुनेका
कहिले मैले भनेका र तिमीले सुनेका
विगतका अनेकौं जीवनगाथाहरु र मनका व्यथाहरु
साटासाट गर्दाको क्षण,
कहिले भविष्यको सपना बुन्दै तिमी र म रमाएका दिन
कति सहज बने, कति असहज बने
कति पुरा भए, कति बाँकी छन्
तर पनि जीवन पूर्ण भएको छ
तिम्रो र मेरो माया गाडा भएको छ।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]

आमा बिरामी परेकि छन्

2009-02-19T08:08:00.002+06:00

तिमी गएदेखि
आमा बिरामी परेकि छन्
तिमीलाई नै सम्झदै
सहस्रधारा आँशु बगाइरहेकी छन्
तिमी गएदेखि
आमा विरामी परेकी छन्।

गाउमा हजुरबुबा बित्नुहुदा
लास उठाउने कोही भएनन् रे
बिरामी भएर अस्पताल जादा
डाक्टरहरु भेटिन्नन रे
यस्तै यस्तै बरबराउदै रोइरहेकी छन
तिमी गएदेखि
आमा बिरामी परेकी छन्।

तल्ला घरे इन्जिनियरदाइले पनि
अमेरिकामै बस्ने ग्रीनकार्ड पाएरे
नर्स दिदी सीता पनि अस्ट्रेलिया जाने भइन् रे
अब त गाउँ नै रित्तो भयो भनेर
डाँको छोडेर रोइरहेकी छन्
तिमी गए देखि
आमा बिरामी परेकि छन्।

पोहोर साल नै हो गाउँका
ठूळे, माने र कांइलाहरु
सबै खाडी गएका
भर्खरै खबर आयो, टुले त उहि बितेछन
माने जेल परेको छरे
अरु कति अलपत्र परेका छन् रे
यो खबरले बेहोस भएकी छन्
तिमी गए देखि
आमा बिरामी परेकी छन्।

कोही पढन जाने निहुमा
कोही काम गर्न जाने निहुमा
सबै हिडेपछि रित्तो भएको छ गाउं
त्यसैले तर्सेकी छन्
तिमि गएदेखि
आमा विरामी परेकी छन्।

जताततै काटमार र लुटपाट
महंगी अभाव
खाने पानी छैन, बिजुली बत्ती छैन
पकाउने ग्यास र मट्टितेल छैन
के छ भन्नु, केहि पनि छैन
त्यसैले आत्तिएकी छन्
तिमि गएदेखि
आमा विरामी परेकी छन्।

कहिले सन्तान विदेशिएको पीडा
कहिले अपहरणमा परेको पीडा
अनि कहिले मृत्युको खबर सुन्नु पर्दाको पीडा
पीडै पीडाले पिरोलिएकीछन्
तिमी गएदेखि
आमा बिरामी परेकी छन्।

आफ्नै मान्छे पराई भइदिदा
आफ्नैले आफ्नालाई नचिनिदिदा
दाइ र भाइको लडाइमा
कति दाइ भाइ सहादत भए
कति दिदी बहिनी विधवा भए
अनि यस्तै यस्तै के के भए
अब सहन गाह्रो भयो भनेकी छन्
तिमी गएदेखि
आमा विरामी परेकी छन्।

[नेपालीपोष्ट.कम मा प्रकाशित]